എവിടെയോ വായിച്ചതാണ്- മണിശങ്കര് മുഖര്ജി എന്ന ശങ്കറിന്റെ ബംഗാളി നോവലായ 'ജനാരണ്യ' സത്യജിത് റായി സിനിമയാക്കുന്ന സമയം. ചര്ച്ചാവേളയില് റായി നോവലിലെ ഒരു കഥാപാത്രത്തെക്കുറിച്ച് ശങ്കറിനോട് ചോദിച്ചു:
''അയാള് കൊല്ക്കത്തയുടെ ഏത് ഭാഗത്തുനിന്ന് വരുന്നയാളാണ്?''
ശങ്കര് പരുങ്ങി. കഥാപാത്രത്തെ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോള് കൊല്ക്കത്ത സ്വദേശി എന്ന് മാത്രമേ അദ്ദേഹം സങ്കല്പിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. കൊല്ക്കത്തയുടെ ഏത് ഭാഗത്തുനിന്നാണ് വരുന്നത് എന്ന തരത്തില് സൂക്ഷ്മമായി ചിന്തിച്ചിരുന്നില്ല. ഉത്തരമില്ലാതെയിരുന്ന ശങ്കറിനെ നോക്കി സത്യജിത് റായി പറഞ്ഞു:
''കൊല്ക്കത്ത നഗരത്തിന്റെ ഓരോ ഭാഗത്തുനിന്ന് വരുന്നവരും ഓരോ തരത്തിലുള്ളവരാണ്. അവരുടെ ബംഗാളിയുടെ താളം, സമീപനങ്ങള്, വസ്ത്രധാരണത്തിന്റെ വ്യതിയാനങ്ങള്, വിദ്യാഭ്യാസം, രൂപപ്രകൃതി എന്നിവയെല്ലാം സൂക്ഷ്മമായി വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നോവല് എഴുതുമ്പോള് അത്തരത്തിലുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങള് ആവശ്യമുണ്ടായി എന്നുവരില്ല. എന്നാല്, സിനിമയ്ക്ക് അത് നിര്ബന്ധമാണ്...''
ഹൗറയിലെയും സിയാല്ദയിലെയും മനുഷ്യക്കടലായ റെയില്വേസ്റ്റേഷനുകളില്നിന്ന് കുറച്ചുദൂരം മാറി, കൊല്ക്കത്ത എന്ന ചെറു സ്റ്റേഷനില്നിന്ന് വടക്കന് ബംഗാളിലെ മുര്ഷിദാബാദ് ജില്ലയിലെ ബെര്ഹാംപൂര് കോര്ട്ടിലേക്കുള്ള 13113 ഹസാര്ദുവാരി എക്സ്പ്രസില് ഇരുന്നുകൊണ്ട് ഇതോര്ത്തത് പുറംകാഴ്ചകളിലെ സൂക്ഷ്മ വ്യതിയാനങ്ങള് കണ്ടപ്പോഴാണ്. ഹൗറയുടെയും ചൗരംഗിയുടെയും ഗരിയാടിന്റെയും പിന്നടരുകളില്ക്കാണുന്ന മനുഷ്യരെക്കാള് ഭേദപ്പെട്ട വസ്ത്രധാരണം ചെയ്ത സ്ത്രീപുരുഷന്മാര്, മെച്ചപ്പെട്ട വീടുകള്, കൃഷിത്തോട്ടങ്ങള്, ബഹളമയമെങ്കിലും ഒതുക്കമുള്ള റെയില്വേ സ്റ്റേഷനുകള്, സംസാരത്തില് മിതത്വമുള്ള മനുഷ്യര്... ബാരക്പൂരും റാണഘട്ട് ജങ്ഷനും കൃഷ്ണനഗര് സിറ്റി ജങ്ഷനും കഴിഞ്ഞപ്പോള്, ചരിത്രം, ഇരമ്പുന്ന ഒരു കടലായി വന്ന് ആലോചനകളെ കടപുഴക്കി. ചെറിയ റെയില്വേസ്റ്റേഷനിലെ മഞ്ഞ ബോര്ഡില് കറുത്ത അക്ഷരങ്ങളില് എഴുതിയിരിക്കുന്നു: പ്ലാസി. തീവണ്ടിച്ചക്രം ഉരുക്കുപാളങ്ങളില് ഉരുളുന്നതിന്റെയല്ല, മറിച്ച് മണ്ണില് കുതിരകള് കുളമ്പുകള് കുത്തുന്നതിന്റെ ശബ്ദമായിരുന്നു കാതില് നിറയെ. ആനയും അലമുറകളും; റോബര്ട്ട് ക്ലൈവും സിറാജ് ഉദ്-ദൗളയും മിര്ജാഫറും; ഭാഗീരഥി നദിയിലേക്കൊഴുകിയ ചോരച്ചാലുകള്...ലണ്ടനിലെ ഒരു തെരുവില് അഞ്ച് ജാലകങ്ങള് മാത്രമുള്ള ഒരു കമ്പനിക്ക് 'കോര്പ്പറേറ്റ് ഇരപിടിയനായ' റോബര്ട്ട് ക്ലൈവിന്റെ നേതൃത്വത്തില് അഖണ്ഡ ഇന്ത്യ എന്ന മഹാരാജ്യത്തെ കാല്ക്കീഴിലാക്കാന് സാധിച്ചത് ഈ മണ്ണില്വെച്ചാണ്.
പ്ലാസി കഴിഞ്ഞാല് ബെല്ദംഗ, അടുത്തത് ബെര്ഹാം കോര്ട്ട്. തീവണ്ടിയാത്രയെ സജീവമാക്കിയത് നിരന്തരമായി വന്നുകയറുന്ന വില്പനക്കാരായിരുന്നു. ബംഗാളിലെ ട്രെയിന് യാത്രയിലെ ഏറ്റവും രസകരമായ കാഴ്ചയാണിത്. ഭക്ഷണങ്ങള്തന്നെയുണ്ട് നിരവധി. കൊല്ക്കത്തയിലെ ചിരകാല മലയാളി സുഹൃത്തായ വേണുഗോപാലന് ഓരോന്നും പറഞ്ഞുതന്നു: പട്ടാണിക്കടലകൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന കറി ഗുഗിണി, നവധാന്യങ്ങളും നാളികേരപ്പൂളും കക്കിരിയും കടുകെണ്ണയും ഗന്ധരാജ ലബു എന്ന നാരങ്ങയുടെ നീരും ചേര്ത്തുള്ള ജാല്മുടി (ദരിദ്രബംഗാളിനെ ജീവിപ്പിച്ചുനിര്ത്തിയ ഭക്ഷണം ഇതാണെന്ന് 'സിറ്റി ഓഫ് ജോയ്' എന്ന നോവലില് ഡൊമനിക് ലാപ്പിയര്), എള്ളുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ കുഴല് തിലേര് മിസ്റ്റി, സിംഗാട എന്ന സമൂസ, പച്ചക്കറി കൊത്തിയരിഞ്ഞ് നിറച്ച ചോപ്പ്... പിന്നെ ശാന്തിനികേതനില്നിന്നുള്ള ബാഗുകള്, ഗംച എന്ന് വിളിപ്പേരുള്ള തോര്ത്ത്... എല്ലാം ചേരുമ്പോള് ഓടുന്ന ഒരു ചന്തയായി ട്രെയിന്.
ബെര്ഹാംപൂര് കോര്ട്ടിലെ ചെറിയ റെയില്വേ സ്റ്റേഷനുമുന്നിലെ കടുകെണ്ണയും കിച്ചൂരി എന്ന ഭക്ഷണവും മണക്കുന്ന ഇടുങ്ങിയ അങ്ങാടി കഴിഞ്ഞാല് താരതമ്യേന വൃത്തിയുള്ള ഒരു ചെറുനഗരം.
വിശാലമായ മൈതാനത്തെച്ചുറ്റി ചെറിയമട്ടില് തൃശ്ശൂരിനെപ്പോലെ അത് പരന്നുകിടക്കുന്നു. കോളേജുകളും വലിയ വൈദ്യുതഭവനുകളും പാതി ജീര്ണിച്ച കൊളോണിയല് കെട്ടിടങ്ങളും മധ്യവര്ഗ അങ്ങാടികളും എവിടെനിന്ന് നോക്കിയാലും കാണാന് പറ്റുന്ന കൂറ്റന് മതിലുകളുള്ള ജയിലും. ഓട്ടോറിക്ഷകള്ക്കും സൈക്കിള് റിക്ഷകള്ക്കും പകരം ഇപ്പോള് ബംഗാളിലെ ചെറുനഗരങ്ങളിലും അങ്ങാടികളിലും ചാര്ജ് ചെയ്യാവുന്ന ബാറ്ററിയില് ഓടുന്ന ടോങ്ക എന്ന വാഹനമാണ്. വടക്കന് ബംഗാളിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് ബംഗ്ലാദേശ് അതിര്ത്തിയോടുചേര്ന്ന ദക്ഷിണ് ദിനാജ്പൂരിലെ മലയാളി കളക്ടര് ബിജിന് കൃഷ്ണയുടെ നിര്ദേശപ്രകാരം സര്ക്കാര് സര്ക്യൂട്ട് ഹൗസില് (ഗസ്റ്റ് ഹൗസ്) മുറികള് കരുതിയിരുന്നു. അവിടെനിന്നാണ് കിരീട്കോണ എന്ന ഗ്രാമത്തിലേക്കും ആയിരത്തിലധികം വര്ഷം പഴക്കമുണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കിരീടേശ്വരി ശക്തിപീഠ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുമുള്ള യാത്ര ആരംഭിക്കുന്നത്.
Content Highlights: kiriteswari temple in west bengal rural tourism
Published: 13 Feb 2024, 11:48 am IST
Related Topics
Disclaimer: Kindly avoid objectionable, derogatory, unlawful and lewd comments, while responding to reports. Such comments are punishable under cyber laws. Please keep away from personal attacks. The opinions expressed here are the personal opinions of readers and not that of Mathrubhumi.
Most Commented