കെബാബ് രുചിച്ച് നവാബുമാരുടെ നഗരത്തില്‍

മന്ദിര കവാടത്തിനുള്ളിലെ തെളിഞ്ഞ ജലാശയത്തില്‍, അവിടെയെത്തുന്നവരുടെ രൂപം പതിയും. അത് മുകള്‍ നിലയിലുള്ള ജനലിലൂടെ വ്യക്തമായി കാണാനുമാകും. ശത്രുവിന്റെ വരവ് തിരിച്ചറിയാനുള്ള പഴയകാല സി.സി. ടി.വി. ബഡാ ഇമാംബാരയുടെ പടിഞ്ഞാറാണ് ഛോട്ടാ ഇമാംബാര. രണ്ട് ഇമാംബാരകള്‍ക്കും മധ്യേയായി റൂമി കവാടം. പൗരാണിക ഭംഗിയുടെ കുലീനതയാണ് ഛോട്ടാ ഇമാംബാര. 1838-ല്‍ അവധിന്റെ മൂന്നാമത്തെ നവാബായിരുന്ന മുഹമ്മദ് അലി ഷായാണ് മന്ദിരം നിര്‍മിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെയും മാതാവിന്റെയും ഖബറുകള്‍ ഇവിടെയുണ്ട്. നവാബിന്റെ വെള്ളി സിംഹാസനവും കിരീടവും ഇന്നും ഇവിടെ കാണാനാകും. താജ്മഹലിനോട് സാദൃശ്യം പുലര്‍ത്തുന്ന തരത്തിലാണ് ഛോട്ടാ ഇമാംബാരയുടെ നിര്‍മിതി. 

ലഖ്നൗ നഗരത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആകര്‍ഷണമാണ് ഹുസ്സൈനബാദ് ക്ലോക്ക് ടവര്‍. ഛോട്ടാ ഇമാംബാരയ്ക്കടുത്താണ് ഇത്. 67 മീറ്റര്‍ ഉയരത്തിലുള്ള ഈ ടവര്‍ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ക്ലോക്ക് ടവറാണ്. ഛോട്ടാ ഇമാംബാരയ്ക്കും ക്ലോക്ക് ടവറിനും അടുത്താണ് ചുവന്ന ഇഷ്ടികയില്‍ തീര്‍ത്ത പിക്ചര്‍ ഗാലറി. അവധ് പ്രവിശ്യയിലെ നവാബുകളുടെ പൂര്‍ണകായ ചിത്രങ്ങളാണ് ഇവിടെ പ്രദര്‍ശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. തിളങ്ങുന്ന പട്ടുടയാടകളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചുനില്‍ക്കുന്ന നവാബി ചിത്രങ്ങള്‍. പ്രത്യേകരീതിയിലാണ് ചിത്രങ്ങള്‍ വരച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒരു വശത്തുനിന്ന് നോക്കുമ്പോള്‍, നവാബുമാരുടെ ദൃഷ്ടി ഇങ്ങോട്ട് എന്ന് തോന്നിക്കും. എന്നാല്‍, ചിത്രങ്ങള്‍ക്ക് മുന്നിലൂടെ നടന്നുനീങ്ങി മറുവശത്തെത്തുമ്പോള്‍ ദൃഷ്ടി അങ്ങോട്ടേക്കായിരിക്കും. വാള്‍മുനയും പാദരക്ഷകളുടെ അഗ്രഭാഗവുമെല്ലാം കാഴ്ചക്കാര്‍ക്കൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെതോന്നും.

മധ്യ ഏഷ്യന്‍, പശ്ചിമേഷ്യന്‍, വടക്കേ ഇന്ത്യന്‍ സ്വാദുകളുടെ സമന്വയമാണ് ലഖ്‌നൗ രുചികള്‍. വിഭവങ്ങളില്‍ പ്രധാനിയാണ് കെബാബ്. ഇളം ആട്ടിറച്ചി വേവിച്ചരച്ച് കുങ്കുമപ്പൂവ്, ഏലം തുടങ്ങി വിവിധ മസാലകള്‍ ചേര്‍ത്ത് വറുത്ത് തയ്യാറാക്കുന്ന മൃദുവും രുചികരവുമായ വിഭവമാണിത്. പച്ചക്കറികള്‍കൊണ്ടുള്ള കെബാബുകളുമുണ്ട്. രാജകീയ ഭക്ഷണങ്ങളില്‍ കെബാബിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം കല്പിച്ചുപോന്നിരുന്നു. വിവിധതരം റൊട്ടികള്‍, ബിരിയാണികള്‍, തന്തൂര്‍ വിഭവങ്ങള്‍, ചട്ണികള്‍, അച്ചാറുകള്‍, മധുരപലഹാരങ്ങളായ ഷീര്‍മാല്‍, ഖീര്‍, രേവ്ടി, മലായി തുടങ്ങി വൈവിധ്യമാര്‍ന്ന രുചിക്കൂട്ടുകള്‍ എറെയുണ്ട് ലഖ്നൗവില്‍. 

നഗരത്തിലെ പൈതൃകക്കാഴ്ചകളെ കൂടെക്കൊണ്ടുപോകാനുള്ള അവസരവും സഞ്ചാരികള്‍ക്കുണ്ട്. ചികന്‍കാരി വസ്ത്രങ്ങള്‍,  തുണിത്തരങ്ങള്‍, മധുരപലഹാരങ്ങള്‍, സൗന്ദര്യ സംവര്‍ധകങ്ങള്‍, പാത്രങ്ങള്‍, കരകൗശലവസ്തുക്കള്‍ തുടങ്ങി ഷോപ്പിങ് ഇഷ്ടപ്പെടുവന്നവര്‍ക്ക് വാങ്ങിക്കാനേറെ. ബഡാ ഇമാംബാരയ്ക്ക് അടുത്തുള്ള ചൗക്കില്‍ ഇവയൊക്കെയും പ്രത്യേകിച്ച് ചികന്‍കാരി തുണിത്തരങ്ങളുടെ വിപണനകേന്ദ്രങ്ങള്‍ ധാരാളമുണ്ട്. അമീനാബാദ്, ഹസ്രത്ഗഞ്ച് മാര്‍ക്കറ്റ്, നഖാസ്, യഹിയാഗഞ്ച്, ജന്‍പഥ് മാര്‍ക്കറ്റ്, ഭൂത്നാഥ് മാര്‍ക്കറ്റ് തുടങ്ങിയവയാണ് നഗരത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന മാര്‍ക്കറ്റുകള്‍. രണ്ടുനാള്‍ മാത്രം നീണ്ട യാത്രയായതിനാല്‍ ചുരുക്കം നഗരക്കാഴ്ചകളേ സാധ്യമായുള്ളൂ. എങ്കിലും സംതൃപ്തിയോടെയായിരുന്നു മടക്കം. നവാബുകളുടെ നാട് കാണാന്‍, കെബാബുകളുടെ രുചിയറിയാന്‍, ലഖ്നൗ യാത്രയ്ക്കുള്ള ടിക്കറ്റ് എടുത്തോളൂ.