1896-ലാണ് ആല്ബര്ട്ട് ഐന്സ്റ്റീന്, മിലേവ മാരിച്ചിനെ കണ്ടുമുട്ടുന്നത്. സാമൂഹിക കീഴ്വഴക്കങ്ങളെ വെല്ലുവിളിച്ച് സൂറിച്ച് പോളിടെക്നിക്കില് പഠിക്കാനെത്തിയ സെര്ബിയക്കാരി. അവിടെ ഭൗതികശാസ്ത്ര ക്ലാസിലെ ഒരേയൊരു പെണ്കുട്ടി അവളായിരുന്നു. ഇരുവര്ക്കുമിടയില് അധികംവൈകാതെ പ്രണയം കടന്നെത്തി. ഒരുമിച്ച് പഠിക്കാനും ചര്ച്ച ചെയ്യാനും അവര് മണിക്കൂറുകളോളം ചെലവഴിച്ചു. പരീക്ഷണങ്ങളിലും പ്രായോഗിക ഗണിതത്തിലും മിലേവയായിരുന്നു മിടുക്കി. ഐന്സ്റ്റീന് സൈദ്ധാന്തികനും അച്ചടക്കമില്ലാത്തവനുമായിരുന്നു. ആദ്യകാല കത്തുകളില്നിന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്ക ആശയങ്ങളുടെ വികാസത്തിനും പിന്നില് ഒരു സഹപ്രവര്ത്തകയായും ഗവേഷകയായും ഗണിതശാസ്ത്ര സഹായിയായും മിലേവ നിര്ണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചുവെന്ന് കാണാം.
പഠനകാലത്താണ് മിലേവ ഗര്ഭിണിയാകുന്നത്. സ്വന്തം കരിയര് അഭിലാഷങ്ങള് ബലികഴിച്ചുകൊണ്ട് മിലേവ ഐന്സ്റ്റീനെ ബൗദ്ധികമായി പിന്തുണച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ഐന്സ്റ്റീന് ബിരുദം നേടുകയും ബേണിലെ പേറ്റന്റ് ഓഫീസില് ജോലി നേടുകയും ചെയ്തശേഷം, അവര് 1903-ല് വിവാഹിതരായി. അതോടെ മിലേവ ഒരു വീട്ടമ്മയായി മാറി. മക്കളെ വളര്ത്തുന്നതിനൊപ്പം ഐന്സ്റ്റീന്റെ ഗവേഷണങ്ങളില് അവര് സഹായിയായി. സ്പെഷ്യല് റിലേറ്റിവിറ്റി, ഫോട്ടോ ഇലക്ട്രിക് പ്രഭാവം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രബന്ധങ്ങളുള്പ്പെടെ, ഐന്സ്റ്റീന് പിന്നീട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വിപ്ലവകരമായ ഭൗതികശാസ്ത്ര കണ്ടെത്തലുകള്ക്ക് പിന്നില് മിലേവയായിരുന്നു എന്ന് കുടുംബാംഗങ്ങളില് നിന്നുള്ള റിപ്പോര്ട്ടുകള് വിവരിക്കുന്നു.
1909-1912 കാലഘട്ടത്തില് ഐന്സ്റ്റീന്റെ പ്രശസ്തി വര്ധിച്ചതോടെ അവരുടെ ബന്ധം വഷളാകാന് തുടങ്ങി. അദ്ദേഹം തന്റെ കരിയറിന് മുന്ഗണന നല്കാന് തുടങ്ങി. ഗാര്ഹിക ആവശ്യങ്ങള് മിലേവയ്ക്കുമേല് അടിച്ചേല്പ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അവര് പൂര്ണമായും ശാസ്ത്രലോകത്തുനിന്ന് അകന്നുപോയി. കസിനായ എല്സ ലോവെന്റാലുമായി ഐന്സ്റ്റീന് പ്രണയബന്ധം പുലര്ത്തുന്നതും ഇക്കാലത്താണ്. ഐന്സ്റ്റീന്റെ അവഗണന താങ്ങാനാകാതെ മിലേവ 1914-ല് മക്കളോടൊപ്പം സൂറിച്ചിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയി. അതോടെ അവരുടെ ബന്ധം അവസാനിച്ചു. 1919-ല് അവര് വിവാഹമോചനം നേടി. അതേ വര്ഷം ഐന്സ്റ്റീന് എല്സയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. വിവാഹമോചന ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ഐന്സ്റ്റീന് എപ്പോഴെങ്കിലും നൊബേൽ സമ്മാനം ലഭിക്കുകയാണെങ്കില് ആ തുക മിലേവയ്ക്ക് ലഭിക്കുമായിരുന്നു വ്യവസ്ഥ.

അവരുടെ ദാമ്പത്യത്തിലുടനീളം, ഐന്സ്റ്റീന്റെ ഗവേഷണങ്ങളില് മിലേവ ഒരു സഹപ്രവര്ത്തകയായും പങ്കാളിയായും ആഴത്തില് ഇടപെട്ടിരുന്നുവെന്ന് കത്തുകളും സാക്ഷ്യങ്ങളും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. 1905-ലെ പ്രബന്ധങ്ങളുടെ മുഴുവന് ബഹുമതിയും ഐന്സ്റ്റീന് കിട്ടി. എന്നാല്, അദ്ദേഹത്തെ ലോകപ്രശസ്തനാക്കിയ ആ ഗവേഷണങ്ങള്ക്ക് അടിത്തറയിട്ടത് മിലേവയുടെ ബൗദ്ധിക അധ്വാനമായിരുന്നു. അവരുടെ അധ്വാനത്തിന്റെ ഫലം അദ്ദേഹത്തെ ആഗോളപ്രശസ്തനാക്കി. അദ്ദേഹം പ്രശസ്തിയും അംഗീകാരവും സമ്പത്തും നേടി. അതേസമയം അവരുടെ സ്വന്തം കരിയര് കുടുംബപരമായ കടമകള്ക്കായി ബലികഴിക്കപ്പെടുകയും ചരിത്രരേഖകളില് അവര് അദൃശ്യയാകുകയും ചെയ്തു.
1948-ല് മിലേവ അന്തരിച്ചു. ഉടമ്പടി പ്രകാരം ഐന്സ്റ്റീന്റെ നോബല് സമ്മാനത്തുക അവര്ക്ക് ലഭിച്ചു. സാമ്പത്തികമായി അതവര്ക്ക് കൈത്താങ്ങായെങ്കിലും സ്വന്തം പ്രതിഭയുടെ പേരില് അറിയപ്പെടാന് അവര്ക്ക് ഭാഗ്യമുണ്ടായില്ല. പ്രശസ്തരായ പുരുഷന്മാരുടെ പങ്കാളികള് എങ്ങനെയാണ് പലപ്പോഴും നിഴലാക്കപ്പെട്ടതെന്നതിന്റെയും, അവരുടെ സംഭാവനകള് എങ്ങനെയാണ് മായ്ക്കപ്പെട്ടതെന്നതിന്റെയും പ്രതീകമായി അവര് ഓര്മിക്കപ്പെടുന്നു.
കൂടുതല് ഫീച്ചറുകള് വായിക്കാന് ഗൃഹലക്ഷ്മി വാട്സാപ്പ് ഗ്രൂപ്പില് അംഗമാകൂ:https://mbi.page.link/grihalakshmi
Content Highlights: Discover the brilliant physicist Mileva Marić, Albert Einstein`s first wife, and her crucial, often overlooked, contributions to his groundbreaking theories. Learn her story.
Published: 02 Dec 2025, 02:38 pm IST
Related Topics
Get Latest Mathrubhumi Updates in English
Disclaimer: Kindly avoid objectionable, derogatory, unlawful and lewd comments, while responding to reports. Such comments are punishable under cyber laws. Please keep away from personal attacks. The opinions expressed here are the personal opinions of readers and not that of Mathrubhumi.


Most Commented